Looker ile Modern İş Zekasının Potansiyelini Keşfedin

Looker, dünya genelindeki kurumların ham verilerini eyleme dönüştürülebilir içgörülere çevirmek için güvendiği, günümüzün en güçlü İş Zekası (BI) araçlarından biridir. Güçlü yetenekleri sayesinde ekipler, veri odaklı kararlar alabilir, iş akışlarını kolaylaştırabilir ve yeni büyüme fırsatları keşfedebilir.

Bu yazıda, Looker’ın özel boyutlar ve ölçümler (custom dimensions and measures), toplama ve filtreleme (aggregation and filtering), SQL Runner, panolar (dashboards), gömülü analitik (embedded analytics), uyarılar (alerts) gibi en yaygın kullanılan özelliklerinden bazılarını inceleyeceğiz. İster deneyimli bir analist olun ister iş zekası araçlarıyla yeni tanışıyor olun, bu rehber Looker’ın analitik yeteneklerinizi nasıl geliştirebileceğini gösterecek.

Looker’ın işletmelerin verilerini ele alma biçimini nasıl yeniden tanımladığını inceleyelim.

1. LookML ile Veri Modelleme

1.1 LookML

Verideki ilişkileri ve iş mantığını tanımlamak için kullanılan esnek bir modelleme dilidir. LookML hakkında daha iyi bir anlayış kazanmak için önceki blog yazılarımızdan LookML Yapılarına Genel Bakış‘a göz atabilirsiniz. Daha derinlemesine incelemek isterseniz LookML terimleri ve kavramları sayfasına göz atabilirsiniz.

1.2 Boyutlar (Dimensions)

Looker’da boyutlar, verinizi tanımlamaya yardımcı olan benzersiz niteliklerdir. Bunları, verinizle ilgili kategoriler veya ayrıntılar olarak düşünebilirsiniz. Örneğin, bir “Havalimanları” veri setinde, boyutlar havalimanının bulunduğu şehir veya rakımı olabilir.

Boyutlar, verileri gruplamak veya filtrelemek için kullanılır. Şunları temsil edebilir:

• Öznitelikler (Attributes), veri tabanınızdaki bir sütuna bağlıdır, örneğin bir ürünün adı veya rengi.
• Gerçekler (Facts) veya sayısal değerler, örneğin ürün fiyatları.
• Türetilmiş değerler (Derived values), diğer veri alanları kullanılarak hesaplanır, örneğin bir ürünün üretim tarihine bağlı olarak hesaplanan son kullanma tarihi.

1.3 Özelleştirilmiş Boyutlar (Customized Dimensions)

Belirli iş ihtiyaçlarına göre özelleştirilmiş boyutlardır. Örneğin, işletmeniz müşteri alışverişlerini takip ediyorsa, satın alma davranışını daha iyi analiz etmek için “Müşteri Türü” (ör. yeni vs. tekrar eden) gibi bir boyut oluşturabilirsiniz.

1.4 Ölçümler (Measures)

Looker’da, bir ölçüm, verilerinizi analiz etmek için COUNT, SUM, AVG (ortalama), MIN veya MAX gibi fonksiyonları kullanan hesaplanmış bir alandır. Ölçümler, verileriniz üzerinde toplam, ortalama veya yüzde gibi hesaplamalar yapmanıza yardımcı olur.

Örneğin, bir satış veri setindeki ölçümler şunları içerebilir:

• Toplam satılan ürün sayısı (COUNT kullanılarak hesaplanır).
• Toplam satış geliri (SUM kullanılarak hesaplanır).
• Ortalama satış fiyatı (AVG kullanılarak hesaplanır).

Ölçümler, gruplandırılmış verilerle çalışarak içgörüler sağlar. Örneğin, her bölge için toplam satışları veya ürün kategorisine göre ortalama satış fiyatını hesaplayabilirsiniz. Bir ölçümün davranışı, sayısal veya zamana dayalı gibi türüne bağlıdır. Ölçüm türleri hakkında daha fazla bilgi edinmek için Ölçüm türleri sayfasına göz atın. Ölçümleri boyutlarla birleştirerek verilerinizi daha etkili bir şekilde keşfedebilir, performansı takip edebilir ve trendleri belirleyebilirsiniz.

1.5 Pivotlar

Looker’da, pivotlar verilerinizi düzenlemenize ve daha kolay görüntülemenize yardımcı olur. Bir boyutu pivotladığınızda, değerleri satırlar yerine sütunlar halinde yatay olarak görüntülenir. Bu, verilerin okunmasını kolaylaştırır ve aşağı kaydırma ihtiyacını azaltır. Örneğin, satış verilerini analiz ediyorsanız, “Ay” boyutunu pivotlayarak her ayın satışlarını ayrı sütunlar halinde görebilirsiniz. Böylece, bağlamı kaybetmeden aylar arasında verileri hızlıca karşılaştırabilirsiniz.

1.6 Looker İfadeleri ve Tablo Hesaplamaları

Looker’da, tablo hesaplamaları (table calculations) özel metrikleri hızlı ve kolay bir şekilde oluşturmanıza olanak tanır; bu, Excel gibi araçlardaki formülleri kullanmaya benzer. Bu hesaplamalar, veri tablonuzda yeşil sütunlar olarak görünürken, boyutlar mavi ve ölçümler turuncudur.

Tablo hesaplamaları, verileriniz üzerinde farklı türde hesaplamalar yapmak için kullanılabilir, bunlar arasında şunlar yer alır:

• Matematiksel hesaplamalar (toplama, çıkarma vb.)
• Mantıksal hesaplamalar (doğru/yanlış koşulları)
• Sözcüksel hesaplamalar (kelimeleri birleştirme gibi kelime tabanlı)
• Tarih tabanlı hesaplamalar (iki tarih arasındaki farkı hesaplama gibi)

Tablo hesaplamalarında kullanılan formüller Looker ifadeleri (Looker Expressions) olarak bilinir.

Tablo Hesaplamaları ve Normal Alanlar Arasındaki Farklar

• Tablo hesaplamaları, daha kolay oluşturulabilir ve geliştirme izinleri veya LookML (Looker’ın modelleme dili) bilgisi olmadan da organizasyonunuzdaki herkes tarafından yapılabilir.
• Normal alanlar (Regular Fields) ise veri sorgusunun bir parçasıdır ve oluşturulabilmesi için geliştirme izinleri gerektirir.

Tablo hesaplamaları, sorgunuzdan (zaten çektiğiniz verilerden) elde edilen sonuçlar üzerinde çalışırken, normal alanlar sorgu sürecinin bir parçasıdır. Bu nedenle önce boyutlarınızı ve ölçülerinizi seçer, raporu çalıştırır ve ardından tablo hesaplamalarını sonuçlara uygularsınız. Bu özellik hakkında daha fazla bilgi edinmek için Looker ifadeleri oluşturma ve Tablo hesaplamalarını kullanma başlıklarını inceleyebilirsiniz.

2. SQL Runner

SQL Runner, veritabanınızdaki temel veri tablolarına Looker’dan doğrudan erişim sağlar. Bu araç, verileriniz üzerinde özel SQL sorguları çalıştırmanıza olanak tanır ve ihtiyaç duyduğunuz bilgiyi tam olarak almanıza yardımcı olur.

SQL Runner’ı kullandığınızda, mevcut veri tabloları ve sütunlarının bir listesini göreceksiniz. Ardından verilerle daha esnek bir şekilde etkileşimde bulunmak için kendi SQL sorgularınızı yazabilirsiniz.

SQL Runner’ın kullanışlı özelliklerinden biri, özel SQL sorgularınızı türetilmiş tablo (derived table) olarak kaydedebilmenizdir. Bir sorguyu derived table olarak kaydettikten sonra, daha fazla analiz yapabilir, bunu bir görünüm (view) olarak kullanabilir ve tıpkı normal görünümlerde olduğu gibi görselleştirebilirsiniz.

SQL Runner, özellikle standart raporların ötesinde veri keşfetmek isteyen veya özel hesaplamalara ihtiyaç duyan ileri düzey kullanıcılar için kullanışlıdır. Verilerin sorgulanma ve görüntülenme şekli üzerinde daha fazla kontrol sağlar. Bu da onu daha derin veri analizleri için güçlü bir araç haline getirir. Daha fazla bilgi almak için SQL Runner’ın temelleri‘ni inceleyebilirsiniz.

3. Panolar (Dashboards)

3.1 İnteraktif Panolar

Looker, birden fazla görselleştirmeyi ve raporu tek bir görünümde birleştirmenize olanak tanır. Bu, verilerinizin farklı yönlerini tek bir yerde keşfetmenizi sağlar ve görselleştirmelerle etkileşime girerek belirli içgörülere inmenize, verileri filtrelemenize ve görünümü ihtiyaçlarınıza göre özelleştirmenize olanak tanır.

3.2 Filtreler

Looker’da, filtreler verilerinizi belirli içgörülere odaklanacak şekilde rafine etmenize ve daraltmanıza yardımcı olur. Farklı ihtiyaçlara göre çeşitli filtre türleri vardır:

3.2.1 Global Filtreler

Global filtreler, pano veya raporun tamamı üzerinde uygulanır ve görünümdeki tüm görselleştirmeleri ve verileri etkiler. Örneğin, “Tarih Aralığı” için bir global filtre uygularsanız, bu, pano üzerindeki tüm görselleştirmeleri, seçilen zaman aralığındaki verileri yansıtacak şekilde günceller. Bu, tüm veri noktaları üzerinde aynı filtreyi aynı anda uygulamak istediğinizde faydalıdır.

3.2.2 Bireysel (Individual) Filtreler

Bireysel filtreler, bir pano içindeki belirli görselleştirmelere veya raporlara uygulanır. Bu, diğer görselleştirmeleri etkilemeden, verilerin sadece bir kısmını filtrelemeye odaklanmanızı sağlar. Örneğin, bir grafikte “Ürün Kategorisi” için bir filtre uygulayabilir, diğer grafiklerin değişmemesini sağlayabilirsiniz. Looker’da filtrelemenin gücü hakkında daha fazla bilgi edinmek isterseniz, Filtreleme ve veri limitleme bölümüne göz atabilirsiniz.

3.3 Derinlemesine İncelemeler (Drill-downs)

Kullanıcıların grafik veya tablo gibi bir görselleştirmedeki belirli veri noktalarına tıklayarak daha ayrıntılı bilgi görmelerine olanak tanır. Bu, verinizi adım adım keşfetmenize, üst düzey sayıların ardındaki detaylara inmenize yardımcı olur. Örneğin, toplam satışları bölgelere göre gösteren bir çubuk grafiğiniz olduğunu varsayalım. Belirli bir bölgeye (örneğin, “Kuzey Amerika”) tıklarsanız, bir derinlemesine inceleme, o bölgedeki ürün bazında satışlar, zaman içindeki satışlar veya mağaza konumlarına göre satışlar gibi daha ayrıntılı satış verilerini gösterir. Bu, birden fazla rapor çalıştırmadan veriyi daha derinlemesine keşfetmenizi sağlar.

3.4 Gömülü Panolar (Embedded Dashboards)

Looker panolarını doğrudan diğer uygulamalara veya web sitelerine entegre etmenize olanak tanır. Bu, kullanıcılara halihazırda kullandıkları uygulamadan çıkmadan verilere ve raporlara kolayca erişim sağlar. Örneğin, şirketinizin çalışanlar için dahili bir portalı varsa, oraya bir Looker panosu yerleştirebilirsiniz. Çalışanlar, Looker’a ayrıca giriş yapmalarına gerek kalmadan satış verilerini, temel performans göstergelerini (KPI) ve raporları doğrudan portal içinde gerçek zamanlı olarak görüntüleyebilir. Bu, herkesin ihtiyaç duyduğu bilgilere mevcut iş akışları içinde erişmesini kolaylaştırır.

3.5 White-Labeling

Looker’daki White-Labeling, gömülü içeriğin görünümünü kendi uygulamanızın veya web sitenizin görünümü ve hissiyatına uyacak şekilde tamamen özelleştirmenize olanak tanır. Müşterilere açık olan web sitenize bir Looker panosu yerleştirmeniz gerektiğinde, panonun görünümünü şirketinizin marka kimliğine uyacak şekilde özelleştirebilirsiniz. Bu, renk şemasını, yazı tiplerini ve logoyu değiştirerek Looker panosunun harici bir araçtan ziyade web sitenizin doğal bir parçası gibi hissettirmesini sağlar.

4. Gönderim, Zamanlama ve Uyarılar

4.1 Zamanlanmış Raporlar

Raporların ve panoların kullanıcılarına düzenli aralıklarla, örneğin günlük, haftalık veya aylık olarak, gönderilmesini otomatikleştirmenizi sağlar. Bu, paydaşların Looker’a giriş yapmalarına gerek kalmadan her zaman en güncel verilere erişmesini sağlar.

4.2 E-posta Gönderimi

Raporları ve görselleştirmeleri doğrudan alıcıların e-posta kutularına göndermenize olanak tanır. Bu özellik, güncellemeleri e-posta yoluyla almak isteyen kullanıcılar için idealdir, Looker platformuna giriş yapmaya gerek kalmaz.

4.3 İndirme Seçenekleri

Raporları ve panoları CSV, Excel ve PDF gibi çeşitli formatlarda dışa aktarmanızı sağlar. Bu, çevrimdışı erişim, paylaşım veya harici araçlarda daha fazla analiz için kullanışlıdır.

4.4 Veri Uyarıları (Alerts)

Metrikleri izlemenize ve belirli koşullar oluştuğunda bildirim göndermenize yardımcı olur. Bu uyarılar, verinizde önemli değişimler olduğunda hemen haberdar olmanızı sağlar. Örneğin, bir pazarlama kampanyası için tıklama başına maliyet (CPC) belirli bir eşiği aştığında sizi bilgilendirecek bir uyarı ayarlayabilirsiniz. Bu, harcamaları optimize etmek ve daha iyi bir Yatırım Getirisi (ROI) sağlamak için kampanyayı hızlı bir şekilde duraklatmanıza veya ayarlamanıza olanak tanır.

4.5 Sürüm Geçmişi

Looker, veri modellerinizde ve LookML kodunuzda yapılan değişiklikleri izlemeye olanak tanıyan sürüm kontrolü (versiyonlama) için Git kullanır. Bu, düzenlemelerinizi eksiksiz şekilde takip etmenizi sağlar, işbirliği yapmayı, geri dönüşleri ve veri geliştirme sürecinizin daha iyi yönetilmesini sağlar. Bir geliştirici, kar marjlarını hesaplama mantığını güncellediğinde, Git, hesaplamanın hem önceki sürümünü hem de güncellenmiş sürümünü gösterir. Bu, neyin değiştiğini ve nedenini anlamanıza yardımcı olur. Bir hata yapılırsa veya bir değişiklik beklenmedik sorunlara yol açarsa, LookML kodunuzun önceki sürümüne hızlı bir şekilde geri dönebilirsiniz. Git, ana projeye uygulamadan önce değişiklikleri test edebileceğiniz ayrı ortamlar olan branch oluşturmanıza olanak tanır.

5. Keşif ve Görselleştirme

5.1 Keşif (Explore) Arayüzü

Verilerinizle dinamik bir şekilde etkileşim kurmanıza olanak tanır. Özel raporlar ve görselleştirmeler oluşturmak için boyutları, ölçüleri ve filtreleri seçebilirsiniz, herhangi bir SQL yazmanıza gerek yoktur.

5.2 Görselleştirme Türleri

Looker, verilerinizi en etkili şekilde sunmanıza yardımcı olmak için çeşitli görselleştirme türleri sunar. Bunlar arasında çubuk grafikler, çizgi grafikler, pasta grafikler, dağılma grafikleri, coğrafi haritalar ve ısı haritaları bulunmaktadır. Daha fazla detay için Etkili bir veri görselleştirmesi seçme başlığına göz atabilirsiniz.

5.3 Veritabanları Arası Destek

Looker, birden fazla veritabanındaki veriyle sorunsuz bir şekilde çalışmanıza olanak tanır. Bu, verileri bir araya getirmeye gerek kalmadan farklı sistemlerde depolanan verileri analiz etmenizi ve birleştirmenizi sağlar. Örneğin, şirketiniz satış verilerini Snowflake veritabanında, müşteri geri bildirimlerini ise BigQuery veritabanında depoluyor olabilir. Looker ile, her iki veri kümesini birleştiren ve müşteri memnuniyetinin satış performansı ile nasıl ilişkilendiğini farklı bölgelerde gösteren bir rapor oluşturabilirsiniz.

5.4 Looker Blokları

Looker, veri modelleri, panolar ve görselleştirmeler içeren önceden hazırlanmış şablonlar sunar. Bu şablonlar, kendi ihtiyaçlarınıza göre özelleştirebileceğiniz bir temel sağlayarak daha hızlı başlamanızı sağlar. Örneğin, bir pazarlama analitiği panosu oluşturuyorsanız, Google Ads veya Facebook Ads için tasarlanmış bir Looker Blok kullanabilirsiniz. Bu blok, reklam performansı, tıklama başı maliyet, yatırım getirisi gibi önceden oluşturulmuş görselleştirmeler içerir. Ardından, bunu şirketinizin hedeflerine uyacak şekilde özelleştirebilirsiniz.

5.5 Özelleştirilmiş Görselleştirmeler

Standart grafik türlerinin ötesinde, HTML, CSS ve JavaScript kullanarak benzersiz, etkileşimli bileşenler tasarlayabilirsiniz. Bu esneklik, markanıza uygun panolar oluşturmanıza ve kullanıcı deneyimini geliştirmenize yardımcı olur.

5.5.1 Panoları Bağlamak için Bir Menü Çubuğu Oluşturma

Özelleştirilmiş görselleştirmelerle, diğer panolara bağlantı sağlayan bir Menü Çubuğu oluşturabilirsiniz. Bu, HTML ve satır içi CSS kullanılarak yapılır.

Örnek

Eğer satış performansı, pazarlama analitiği ve müşteri içgörüleri için ayrı panolarınız varsa, ana panonuzun üst kısmına bir Menü Çubuğu oluşturabilirsiniz. Her menü öğesi, bu panolardan birine bağlanır, böylece kesintisiz gezinme sağlanır.

Menü Çubuğu için Kod Örneği

Bu kodu bir özelleştirilmiş görselleştirmeye yerleştirebilirsiniz:

<div style="display: flex; justify-content: space-around; background-color: #f4f4f4; padding: 10px;">

<a href="/dashboards/1" style="text-decoration: none; color: #007bff; font-weight: bold;">Sales Performance</a>

<a href="/dashboards/2" style="text-decoration: none; color: #007bff; font-weight: bold;">Marketing Analytics</a>

<a href="/dashboards/3" style="text-decoration: none; color: #007bff; font-weight: bold;">Customer Insights</a>

</div>

Bu, satır içi CSS ile biçimlendirilmiş basit, tıklanabilir bir menü çubuğu oluşturur.

5.5.2. Buton Bağlantıları Ekleme

Harici URL’lere ve diğer panolara bağlantı veren veya eylemleri tetikleyen panoya butonlar ekleyebilirsiniz. Butonlar özelleştirme için HTML ve CSS kullanılarak tasarlanmıştır.

Örnek

“Ayrıntıları Görüntüle” butonu kullanıcıları belirli bir rapora veya panoya veya web sitesine veya e-postaya bağlayabilir.

Buton için Kod Örneği

<div style="text-align: center; margin-top: 20px;">

<a href="/dashboards/4" style="padding: 10px 20px; background-color: #28a745; color: white; text-decoration: none; border-radius: 5px;">Questions?</a>

</div>

6. Veri Yönetişimi ve Güvenliği

6.1. Rol Tabanlı Erişim Kontrolü (RBAC)

RBAC, kullanıcılara veya gruplara roller atamanıza olanak tanır. Bu roller, izinler ve veri erişim seviyeleriyle ilişkilidir; Looker içinde hangi işlemleri gerçekleştirebileceklerini tanımlar.

6.2 Veri İzinleri

Veri izinleri, belirli veri setlerine erişimi kısıtlar, böylece kullanıcıların yalnızca kendi rollerine uygun verileri görmesini sağlar. Bu genellikle Satır Bazında Erişim Kontrolü (Row-Level Access Control) veya Veri Filtreleri (Data Filters) kullanılarak uygulanır.

Örneğin;

• Avrupa bölgesinden sorumlu yönetici, yalnızca Avrupa ülkelerinin satış verilerini görmelidir. Bu, satır bazında filtrelerle uygulanabilir.
• Bir müşteri destek temsilcisi, müşteri geri bildirimlerine erişebilir ancak finansal verilere erişemez.

Nasıl Çalışır

Looker’ın erişim filtrelerini kullanarak kısıtlamaları dinamik olarak uygulayın. Örneğin, kullanıcı özelliklerini (bölge gibi) veri modelindeki filtre koşullarıyla ilişkilendirebilirsiniz.

6.3 Denetim Kayıtları (Audit Logs)

Looker içindeki kullanıcı etkinliklerinin ayrıntılı geçmişini tutar. Böylece yöneticiler işlemleri izleyebilir, sorunları giderebilir ve güvenlik uyumunu sürdürebilir.

Looker ile Verinin Gücünü Keşfedin

Looker, organizasyonların verileriyle etkileşim biçimini dönüştüren güçlü ve çok yönlü bir BI platformu olarak öne çıkar. Özelleştirilmiş boyutlar ve ölçümler, etkileşimli panolar ve pivotlar gibi güçlü özelliklerden, özelleştirilmiş görselleştirmeler, SQL Runner ve rol tabanlı erişim kontrolü gibi gelişmiş yeteneklere kadar, Looker, kullanıcıların verileri analiz etmelerini, görselleştirmelerini ve içgörüleri etkili bir şekilde paylaşmalarını sağlar.

Planlanmış raporlar ve veri uyarıları gibi araçlarla, Looker kritik bilgilerin doğru kişilere doğru zamanda iletilmesini sağlar. Veritabanları arası destek, Looker Blokları ve Git’le sürüm kontrolü gibi özellikler, veri iş akışlarında işbirliğini, esnekliği ve verimliliği artırır.

Looker’ın kullanıcı dostu tasarıma olan bağlılığı, Explore arayüzü, sezgisel filtreleme seçenekleri ve gömülü panolar, white-labeling ve dinamik derinlemesine analizlerle özelleştirilmiş çözümler oluşturma yeteneğinden anlaşılabilir. RBAC, veri izinleri ve denetim kayıtları gibi güçlü yönetişim araçlarıyla birleşerek, Looker, organizasyonların veri odaklı karar alma süreçlerini yönlendirebileceği güvenli ve ölçeklenebilir bir platform sunar.

İşletmeler Looker’ın kapsamlı özellik setinden yararlanarak, uygulanabilir içgörüler ortaya çıkarabilir, ekipler arasında işbirliğini teşvik edebilir, yeniliği ve büyümeyi besleyen bir veri kültürü inşa edebilir. Looker sadece veri profesyonellerinin kullanabileceği bir araç değildir. Teknik olan ve teknik olmayan kullanıcılar arasında bir köprü oluşturarak, herkese verinin gücünden yararlanma yeteneği sağlar.

Looker ile veriniz, bir sayfadaki sayılardan daha fazlası haline gelir; anlatılmayı bekleyen bir hikayeye dönüşür. Siz de Looker ile kendi hikayenizi bugün anlatmaya başlayabilirsiniz.